TL;DR (in het kort):
De fotodynamische therapie (PDT) combineert een topische fotosensitizer met een specifieke lichtbron (laser, led, IPL) om moleculen te activeren die reactieve zuurstof genereren en selectief beschadigde cellen vernietigen. Het wordt effectief ingezet bij actinische keratose, basaalcelcarcinoom, ziekte van Bowen, acne, rosacea en fotoverjonging.
Inhoudsopgave
- Wat is fotodynamische therapie (PDT)?
- Hoe het werkt: fotosensitizers + licht
- Meest gebruikte lichtbronnen bij PDT
- Belangrijkste voordelen en klinische toepassingen
- Veiligheid en bijwerkingen
- Opvallende klinische gevallen
- Algemene richtlijnen voor esthetisch gebruik
- Veelgestelde vragen
- Referenties
1) Wat is fotodynamische therapie (PDT)?
PDT bestaat uit het aanbrengen van een fotosensitizer op de huid die zich ophoopt in de doelcellen (tumorcellen of veranderde cellen). Na een incubatietijd wordt het gebied belicht met licht met een specifieke golflengte, dat het agens activeert en reactieve zuurstof produceert.
Resultaat: selectieve vernietiging van beschadigde cellen en afwijkend weefsel, met minimale impact op de gezonde huid.
2) Hoe het werkt: fotosensitizers + licht
De meest gebruikte fotosensitizers zijn:
- 5-ALA (aminolevulinezuur)
- MAL (methylaminolevulinaat)
- HAL (hexylaminolevulinaat)
Ze worden allemaal omgezet in protoporfyrine IX (pPIX), dat reageert op rood (630–635 nm) en blauw (400–430 nm) licht.
Ideale kenmerken van een fotosensitizer
- Zich lokaliseren in de doelcellen.
- Homogeen verspreid zijn.
- Lipofiel zijn om barrières te penetreren.
- Snel worden geëlimineerd uit gezond weefsel.
- Activeren bij geschikte golflengten.
- Hoge productie van reactieve zuurstof.
- Niet giftig in het donker.
3) Meest gebruikte lichtbronnen bij PDT
De meest toegepaste in de esthetische dermatologie zijn:
- Leds (630–635 nm) – veilig, makkelijk in gebruik, maken behandeling van grote gebieden mogelijk.
- Blauw licht (418 nm) – nuttig bij acne door activering van bacteriële porfyrines.
- Intens gepulseerd licht (IPL) – grote veelzijdigheid in esthetiek.
- Lasers (gepulseerde kleurstof, argon, goud-damp, enz.) – selectiever, maar kostbaar.
👉 De literatuur benadrukt dat rood ledlicht (633 nm, ~105 J/cm²) bijzonder effectief is bij verjonging, acne en actinische keratosen.
4) Belangrijkste voordelen en klinische toepassingen
| Indicatie | Bewijs | Aanbevolen lichtbron |
|---|
